Do poprawnego działania strony wymagane jest włącznenie obsługi javascript. Zmień to w opcjach Twojej przeglądarki i odśwież stronę.
Ostatnie pożegnanie profesora Edwarda Brezy
piątek, 20 października 2017

W czwartek 19 października pożegnano prof. Edwarda Brezę, wybitnego językoznawcę, pedagoga, znawcę Kaszub i języka kaszubskiego.

Ostanie pożegnanie Profesora rozpoczęła Msza Świętą w kościele pw. św. Bernarda w Sopocie. Pogrzeb odbył się na cmentarzu komunalnym w Sopocie.

Relacja Twojej Telewizji Morskiej z uroczystości pogrzebowych. (nagranie telewizji TTM)

Wystąpienie na uroczystości pogrzebowej śp. prof. Edwarda Brezy

Prezesa ZKP, prof. Edmunda Wittbrodta, Sopot, 19 października 2017 roku

Każda śmierć przychodzi za szybko, ta dodatkowo nastąpiła nagle. Przecież jeszcze niedawno Profesor był z nami, dzielił się swoim ogromnym doświadczeniem i wiedzą, stanowił edukacyjną podporę dla wszelkich działań Zrzeszenia, Instytutu Kaszubskiego i wielu innych instytucji zainteresowanych rozwojem kaszubszczyzny. Z wielkim smutkiem i żalem przyjęliśmy wiadomość o śmierci śp. Edwarda Brezy, z którym wiąże nas tyle lat wspólnej pracy.

Dziś nastąpiła chwila, kiedy w imieniu całego Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Zarządu Głównego, Rady Naczelnej i niemal siedemdziesięciu oddziałów, a także Instytutu Kaszubskiego przychodzi mi pożegnać naszego Profesora, wybitnego działacza kaszubskiego, człowieka ogromnej wiedzy, kultury i taktu, świetnego naukowca, nauczyciela i wychowawcy młodzieży, nie tylko tej akademickiej.

Edward Breza studiował w Poznaniu i Krakowie, a jego nauczycielem był między innymi ks. prof. Karol Wojtyła – św. Jan Paweł II. Swoje życie zawodowe związał z Uniwersytetem Gdańskim. Od kilkudziesięciu lat mieszkał w Sopocie.

Urodzony 85 lat temu we wsi Kalisz w pow. kościerskim, był człowiekiem „stąd”, mocno zakorzenionym w kulturze kaszubskiej. Wśród wielu języków, które znał – obok polskiego, a także: angielskiego, niemieckiego, rosyjskiego, łaciny, greckiego, hebrajskiego, esperanto – „…najbliższy był mi język kaszubski, który wyniosłem z rodzinnego domu chłopskiego”, jak napisał w swoich wspomnieniach. Pewnie dlatego interesował się dialektologią, a szczególnie kaszubszczyzną oraz metodyką nauczania języka polskiego i kaszubskiego.

Pomimo rozlicznych zainteresowań, kaszubistyka nigdy nie była u Niego na dalszym planie. Za to Go zawsze szanowaliśmy, ceniliśmy i kochaliśmy – także za serce, wiedzę, pedagogiczne podejście, a szczególnie zaangażowanie w każdy niemal najdrobniejszy szczegół i ogromne poświęcenie dla kaszubskiej sprawy. Bez Jego licznych rozpraw, artykułów, publikacji na kaszubskie tematy nasza regionalna rzeczywistość, status języka kaszubskiego, miejsce kaszubszczyzny wśród innych nie byłoby takie jak dziś.

W Zrzeszeniu Kaszubsko-Pomorskim przewodniczył Komisji ds. Oświaty, Radzie Języka Kaszubskiego, Komisji Standaryzacji i Normalizacji Języka Kaszubskiego, a także Zespołowi ds. Orzekania o Znajomości Języka Kaszubskiego na Potrzeby Nauczania.

O kaszubskie nauczanie Profesor zabiegał na długo przed jego wprowadzeniem do szkół. Podczas dyskusji dotyczącej regionalizacji nauczania w 1981 r., na spotkaniu Twórców Literatury Kaszubsko-Pomorskiej, kiedy ktoś zapytał: „Po co nam język kaszubski, skoro mamy kaszubskie zespoły i muzea, to po co jeszcze język kaszubski w szkole?”, podirytowany mocno Profesor dobitnie i emocjonalnie odpowiedział: „Język jest nam potrzebny, bo jeszcze żyjemy, a do skansenu nie damy się zamknąć!”.

Wśród publikacji Profesora, liczonych w tysiącach, nieocenioną wartość dla nas Kaszubów mają między innymi Jego: Zasady pisowni kaszubskiej, Gramatyka kaszubska, Sytuacja lingwistyczna kaszubszczyzny.

Profesor Edward Breza był zawsze i wszędzie tam, gdzie działy się ważne dla kaszubszczyzny. Kiedy po raz pierwszy w 1998 r. Komisja ds. Oświaty egzaminowała 12 osób ubiegających się o certyfikat do nauczania języka kaszubskiego w szkołach, po egzaminie skierował do nich prorocze słowa: „Życzę, byście stali się dwunastką apostołów kaszubskiej edukacji”. I tak się stało – języka kaszubskiego naucza dziś około 500 nauczycieli, a uczy się go około 20 tysięcy uczniów. Na Uniwersytecie Gdańskim prowadzony jest kierunek etnofilologii kaszubskiej. Jego w tym wszystkim ogromna zasługa.

Profesor był człowiekiem niezwykle wrażliwym na innych. Cenił i szanował studentów. Zawsze mogli liczyć na Jego życzliwość i pomocną dłoń.

Najbardziej cieszyło Go uznanie nauczycieli i uczniów. Został pierwszym „Rycerzem Witosława” i laureatem „Ryngrafu Witosława”, przyznanym przez Stowarzyszenie Nauczycieli Języka Kaszubskiego „Remùsowi Drëszë”, a Klub Studencki „Pomorania” wyróżnił Go „Medalem Stolema”.

Profesor był silnie związany z rodziną, dbał o nią i był z niej dumny. W swoim „Życiu naznaczonym pracą” napisał: „Co udało się osiągnąć (…) jest w części zasługą Żony, która wiele obowiązków domowych brała na swoje barki, tolerowała moje wyjazdy w teren na badania i na konferencje naukowe. Jedno jest też dla mnie pewne, gdybym jeszcze raz miał wybrać zawód, wybrałbym nauczycielstwo”.  Są to słowa człowieka w pełni spełnionego.

Profesor w swoich działaniach był Wielki. Takim też pozostanie w naszych sercach i umysłach. To, co zaszczepił w swoich apostołach, jest i będzie przekazywane następcom. Jego dokonania na rzecz społeczności kaszubskiej są na lata i na pokolenia.

Straciliśmy cenionego pedagoga, ofiarnego działacza społecznego i wymagającego – przede wszystkim jednak od siebie – moderatora, nieskorego do kompromisów, kiedy chodziło o sprawy ważne, a jednocześnie lubianego człowieka, bez reszty poświęconego pracy zawodowej, zatroskanego losami środowiska i regionu.

Na koniec, chciałbym Profesora pożegnać w najbliższym Mu języku, w naszej rodnej mowie.

Kaszëbi stawilë sã tu dzys ze swòjima stanicama z wszëtczich strón, żebë pòdzãkòwac Naszémù Profesorowi, dobrémù Człowiekòwi i bëlnymù Kaszëbie. Stawilë sã tu, bë sã óddzãkòwac i pòwiedzec:

Wiôldżé Bóg zapłac! Wiôldżé Bóg zapłac za wszëtkò!

Żegnôj Wiôldżi Profesorze! Zemia Kaszëbskô nich letką Cë mdze! Kaszëbskô Królewô niech prowadzy do Sëna, a Dobri i Miłoserny Bóg przëjimnie w swòje remiona!

Mir i ùbëtk niech mdą z Tobą.

fot.TTM


Prof. Edward Breza urodził się w 1932 r. w Kaliszu koło Kościerzyny, ale od kilkudziesięciu lat mieszkał w Sopocie. Był wybitnym językoznawcą, szczególnie zasłużonym dla języka kaszubskiego, a także  doskonałym pedagogiem, mającym olbrzymi wpływ na kształtowanie młodego pokolenia polonistów i kaszubologów na Pomorzu.

W swoim dorobku naukowym miał ponad 2200 publikacji naukowych i  popularnonaukowych.  Do najważniejszych należą m.in. Toponimia powiatu kościerskiego (1974), 3 tomy publikacji Nazwiska Pomorzan: pochodzenie i zmiany (2000,2002,2004). Wspólnie z prof. Jerzym Trederem napisał: Zasady Pisowni Kaszubskiej (od 1975 roku dwa wydania), Gramatyka kaszubska. Zarys popularny (1982), Sytuacja socjolingwistyczna kaszubszczyzny (2000). W ostatnich latach nakładem Wydawnictwa Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego ukazały się ksiązki: Zalety imionami ludzi (2014), Słowo Pańskie trwa na wieki. Ze studiów nad słownictwem religijnym (2015) oraz wydana w 2017 r. Imiona Boga i bóstw oraz NMPanny imionami ludzi.

Prof. Breza był wieloletnim członkiem Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, przewodniczącym Komisji Oświaty przy Zarządzie Głównym Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego w latach 1975–1984, przewodniczącym Rady Języka Kaszubskiego w latach 2007-2010 oraz wieloletnim wiceprzewodniczącym RJK; od  2006 roku przewodniczącym Komisji Standaryzacji i Normalizacji Języka Kaszubskiego przy RJK oraz  przewodniczącym zespołu ds. orzekania o znajomości języka kaszubskiego na potrzeby nauczania. Od lat był również zaangażowany w organizację Kościerskich Targów Książki „Costerina”.

NAJNOWSZE ARTYKUŁY
© Copyright 2005 - 2017 Portal Regionalny kaszubi.pl
Wydawnictwo Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego
Projekt graficzny: Iselin
Webmaster: Łukasz Makurat
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Kliknij na to powiadomienie, aby je zamknąć.