Do poprawnego działania strony wymagane jest włącznenie obsługi javascript. Zmień to w opcjach Twojej przeglądarki i odśwież stronę.
Prof. Józef Borzyszkowski - Zasłużony dla Pomorza
poniedziałek, 25 marca 2013
Nie znaleziono zdjecia
fot. Sławomir Lewandowski

25 marca br. podczas sesji Sejmiku Województwa Pomorskiego odbyła się uroczystość wręczenia Honorowego Wyróżnienia za Zasługi dla Województwa Pomorskiego. W tym roku to najwyższe odznaczenie przyznawane przez pomorski samorząd odebrał prof. Józef Borzyszkowski. Natomiast w kategorii instytucji przyznano je Hospicjum im. ks. Dutkiewicza w Gdańsku.

W uroczystości wręczenia Honorowego Wyróżnienia uczestniczyło wielu przedstawicieli pomorskiego świata nauki, polityki, życia kulturalnego. Marszałek Województwa Mieczysław Struk w laudacji przypomniał dokonania prof. Józefa Borzyszkowskiego jako naukowca, jednego z wieloletnich lidera Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, byłego senatora i wicewojewody gdańskiego. Laudację publikujemy poniżej.

Wśród laureatów Honorowego Wyróżnienia za Zasługi dla Województwa Pomorskiego w minionych latach byli: Lech Wałęsa, prof. Gerard Labuda, prof. Brunon Synak i Bogdan Borusewicz.

fot. Sławomir Lewandowski

fot. Sławomir Lewandowski

Laudacja dla prof. Józefa Borzyszkowskiego podczas wręczenia Honorowego Wyróżnienia za Zasługi Województwa Pomorskiego dnia 25 marca 2013 r. 

Przypadł mi w udziale zaszczyt przedstrawienia w imieniu Kapituły Honorowego Wyróżnienia za Zasługi dla Województwa Pomorskiego sylwetki Pana Profesora Józefa Borzyszkowskiego - osoby szczególnie zaangażowanej w pracę na rzecz wszechstronnego rozwoju społecznego, naukowego, kulturalnego i gospodarczego Kaszub, Kociewia i całego Pomorza.  

Prof. zw. dr hab. Józef Borzyszkowski urodził się 6 lutego 1946 roku we wsi Karsin
w rodzinie rzemieślniczo - chłopskiej. W Karsinie ukończył szkołę podstawową, a następnie Liceum Pedagogiczne w Kościerzynie. W 1964 r. podjął studia historyczne w Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku. Na seminarium prof. dr hab. Stanisława Gierszewskiego przygotował pracę magisterską na temat „Patrycjat kościerski II połowy XVII wieku”, którą obronił w 1969 roku, a opublikował na łamach „Rocznika Gdańskiego”.

Po studiach podjął pracę w Bibliotece Gdańskiej PAN jako młodszy bibliotekarz i jako wychowawca w Domu Studenckim Studium Nauczycielskiego, oraz prowadził jednocześnie zajęcia zlecone na Wyższej Szkole Pedagogicznej w Gdańsku. Z chwilą powstania Uniwersytetu Gdańskiego w 1970 roku został jego pracownikiem przechodząc tu wszystkie stopnie kariery naukowo - zawodowej od asystenta do profesora.

W 1976 r. obronił rozprawę doktorską przygotowaną na seminarium
prof. dr hab. S. Gierszewskiego, opublikowaną w roku 1979 przez Gdańskie Towarzystwo Naukowe pt. „Z dziejów pracy organicznej na Pomorzu. Działalność gospodarcza Stanisława Sikorskiego w okresie zaboru pruskiego”.

W 1982 roku uzyskał stopień dr hab. na podstawie rozprawy „Inteligencja polska
w Prusach Zachodnich 1848 - 1920”, przygotowanej w ramach współpracy
z Instytutem Historii PAN w Warszawie (prof. Ryszarda Czepulis-Rastenis). Wydana w 1986 r. przez Wydawnictwo Morskie w Gdańsku uzyskała Nagrodę Naukową „Polityki”.    

Od 1983 r. był docentem, a od 1991 r. profesorem UG. W 1992 r. uzyskał tytuł naukowy profesora, a w 1997 r. został profesorem zwyczajnym. W latach 1990 - 1996 był wicewojewodą gdańskim, a w latach 1991-1993 także senatorem RP, reprezentującym Zrzeszenie Kaszubsko - Pomorskie, w którym przez dwie kadencje – w latach 1986-1992 – był prezesem Zarządu Głównego.

Od początku kariery zawodowej prof. Józef Borzyszkowski łączył pracę naukową
z działalnością społeczną, zwłaszcza w ruchu kaszubsko - pomorskim. Już jako student został prezesem Klubu Młodej Inteligencji „Pomorania”, działającym przy Zarządzie Głównym ZK-P, a z czasem także prezesem Oddziału Gdańskiego i członkiem Zarządu Głównego Zrzeszenia – tej największej na Pomorzu organizacji pozarządowej.

W Instytucie Historii UG przez wiele lat opiekował się Sekcją Etnograficzną Studenckiego Koła Naukowego Historyków, będąc współinicjatorem powstania Skansenu w Nadolu. W latach 1986 - 1990 był wicedyrektorem Instytutu Historii UG ds. naukowych.

Prof. Józef Borzyszkowski od wielu lat uczestniczy także w społecznym życiu naukowym będąc członkiem m.in. Polskiego Towarzystwa Historycznego, Gdańskiego Towarzystwa Naukowego, Towarzystwa Naukowego w Toruniu, Towarzystwa Naukowego im. Wojciecha Kętrzyńskiego w Olsztynie. Jest ponadto inicjatorem, współzałożycielem i wieloletnim prezesem pierwszego w historii kaszubskiego towarzystwa naukowego pod nazwa Instytut Kaszubski w Gdańsku oraz przewodniczącym Komitetu Redakcyjnego jego rocznika „Acta Cassubiana”.

W Gdańskim Towarzystwie Naukowym przez wiele lat przewodniczył Komitetowi Redakcyjnemu serii wydawnictw popularno - naukowych pt. „Pomorze Gdańskie”. W jej ramach wydano kilka tomików biograficznych, a następnie zainicjowano prace nad „Słownikiem biograficznym Pomorza Nadwiślańskiego”. Józef Borzyszkowski należy do jego współtwórców jako członek Komitetu Redakcyjnego i współautor. Jest również członkiem Komitetu Redakcyjnego „Rocznika Gdańskiego”.

Będąc prorektorem d/s nauki w Elbląskiej Uczelni Ekonomiczno - Humanistycznej jest przewodniczącym Komitetu Redakcyjnego jej rocznika „Acta Elbingensia”.

W przeszłości uczestniczył w pracach wielu rad naukowych i muzealnych. Aktualnie jest m.in. członkiem Rady Muzealnej Centralnego Muzeum Morskiego
w Gdańsku. Od lat jest członkiem Rady Naukowej Biblioteki Gdańskiej PAN
oraz współzałożycielem Fundacji tejże biblioteki, będąc przez kilka kadencji jej prezesem.
Od chwili powstania w 1968 r. wspiera Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej
w Wejherowie.

Jako lider ZK-P zaangażowany był i jest nadal w wiele przedsięwzięć
o charakterze regionalnym i ogólnokrajowym. Był m.in. inicjatorem powołania przez największe polskie organizacje regionalne najpierw Sojuszu Organizacji Regionalnych (1991), a następnie Ligi Regionów (1996). Ponadto przewodniczył komitetom organizacyjnym II Kongresu Kaszubskiego (1992), I Kongresu Kociewskiego (1995) oraz Kongresu Pomorskiego (1997-1998). Zainicjował też
i inspirował współpracę środowiska kaszubskiego z podobnymi w Europie – Serbołużyczanami w Niemczech, Fryzami w Niemczech i Holandii, Retoromanami w Szwajcarii itp. Dzięki jego działaniom ZK-P stało się członkiem Federacyjnej Unii Europejskich Grup Etnicznych
i organizatorem jej kongresu w Gdańsku w 1994 r. – pierwszego na terenie Europy Wschodniej.

Z racji swego zaangażowania społecznego oraz zainteresowań naukowych
prof. Józef Borzyszkowski współpracuje m.in. z takimi instytucjami jak Academia Baltica
w Lubece, Nordfrisk Instituut w Bredstädt, Serbski Institut w Budziszynie, Instytutem Polsko- Skandynawskim w Kopenhadze. Posiada też rozbudowane kontakty z środowiskami polonijnymi w Niemczech (członek honorowy Związku Polaków w Niemczech), Kanadzie, USA, Szwecji, Danii i Śląska Cieszyńskiego w Czechach.

Prof. Józef Borzyszkowski pozostaje osobą bezpartyjną. W ostatnich dziesięciu latach pełnił różne funkcje publiczne, angażując się w procesy budowy społeczeństwa obywatelskiego i państwa demokratycznego.  Przez wiele lat prof. J. Borzyszkowski był zaangażowany w różnych gremiach do spraw reform ustrojowych państwa, w tym przede wszystkim  reformy ustroju terytorialnego. Był współtwórcą i sekretarzem Rady Regionalnej Pomorza Nadwiślańskiego oraz inicjatorem powołania Rady Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Pomorza.
W latach 1991 - 1993 był wiceprzewodniczącym Rządowego Zespołu ds. Opracowania Koncepcji Nowego Ustroju Terytorialnego Państwa przy Premierze J. K. Bieleckim, a w latach 1998-1999 członkiem Rady ds. Reform Ustrojowych Państwa przy Premierze Jerzym Buzku.

W latach 1992 - 1999 był Prezesem Zarządu Wojewódzkiego OSP,
najpierw w województwie gdańskim,  a następnie w pomorskim. Był członkiem - założycielem gdańskiego Klubu Inteligencji Katolickiej oraz członkiem Rady Programowej Wydawnictwa Diecezji Pelplińskiej „Bernardinum”. Od 1980 r. jest członkiem NSZZ „Solidarność”. 

Prof. Józef Borzyszkowski jest bibliofilem – znawcą, miłośnikiem i kolekcjonerem starych książek. Inną jego pasją jest sztuka ludowa Kaszub i innych regionów Pomorza.
W Łączyńskiej Hucie, w samym sercu Kaszub, ma starą zagrodę skansenowską, w której zgromadził bogaty zbiór zabytków kultury materialnej z terenu całego Pomorza. Jako współwłaściciel zabytkowej chëczë jest członkiem Stowarzyszenia Właścicieli Obiektów Zabytkowych.

Prawdziwą pasją prof. J. Borzyszkowskiego są badania nad dziejami własnej rodziny. Od szeregu lat jest nie tylko głównym organizatorem spotkań rodzinnych,
w których uczestniczy regularnie ok. 250 - 300 osób, ale także redaktorem
i współautorem książek opisujących dzieje rodziny i najbliższego regionu. Przy okazji każdego zjazdu fundowane są kapliczki lub tablice pamiątkowe.

Każdego roku Józef Borzyszkowski wygłasza kilkanaście referatów na sesjach naukowych i popularnonaukowych o różnym zasięgu i znaczeniu (od spotkań w środowiskach lokalnych po sesje międzynarodowe). Z racji swoich funkcji w organizacjach naukowych oraz na Uniwersytecie Gdańskim jest także organizatorem i kierownikiem naukowym wielu konferencji i seminariów.

Prof. Józef Borzyszkowski od początku jest związany z Uniwersytetem Gdańskim. Obecnie pełni tu funkcję Kierownika Pracowni Historii Pomorza i Krajów Nadbałtyckich. Prowadzi zajęcia z zakresu historii Pomorza, Polski i powszechnej XIX i XX wieku,
ale w wykładach monograficznych porusza dużo szerszą problematykę. Wyrazem tych różnorodnych zainteresowań są także tematy prac magisterskich i doktorskich przygotowanych pod kierunkiem prof. J. Borzyszkowskiego. Dotychczas wypromował kilkudziesięciu magistrów, którzy pisali prace z zakresu historii kultury, gospodarki i polityki Polski i Pomorza, z zakresu historii sztuki, etnografii, stosunków międzyetnicznych i międzywyznaniowych na pograniczach, z problematyki kobiecej, biografistyki, itd.

Kilkanaście dalszych rozpraw doktorskich, w tym biografii dotyczących wybitnych Gdańszczan i Pomorzan XIX i XX wieku jest w przygotowaniu.

Dorobek naukowy prof. J. Borzyszkowskiego jest znaczący. Obejmuje kilkanaście książek napisanych samodzielnie, kilkadziesiąt książek, których był współautorem
i redaktorem, setki artykułów naukowych i popularnonaukowych oraz wiele recenzji. Znaczącymi pozycjami m.in. są:

  • Dzieje Brus i okolicy, red. J. Borzyszkowski, Chojnice - Gdańsk 1984,
  • Historia Wejherowa, red. J. Borzyszkowski, Wejherowo 1998,
  • Lipusz-Dziemiany. Monografia, red. J. Borzyszkowski, Gdańsk 1994,
  • Mòdrô kraina. Dzieje i współczesność gminy Parchowo, Gdańsk - Parchowo 2005,
  • Tam gdzie Kaszëb kuńc... Monografia wsi Karsin, Gdańsk 1973,
  • Wielewskie góry. Dzieje Wiela i jego kalwarii, Gdańsk 1986,
  • Inteligencja polska Prus Zachodnich 1848  - 1920, Gdańsk 1986,
  • Lud polski się nie da... Ks. Bolesław Domański. Patron Polaków w Niemczech
    (1872 - 1939), Gdańsk 1989,
  • Z dziejów pracy organicznej na Pomorzu. Działalność gospodarcza Stanisława Sikorskiego w okresie zaboru pruskiego, Gdańsk 1979.
  • Die Kaschuben, Danzig und Pommern, Gdańsk-Wejherowo 2003,
  • Istota ruchu kaszubskiego i jego przemiany od połowy XIX wieku po współczesność, Gdańsk 1982,
  • Kaszubi a Gdańsk, „Autograf”, 1990, nr 4 - 5,
  • Kaszubi wobec sąsiadów niemieckich i bałtosłowiańskich, [w:] Kaszubi wobec innych. Ku integracji europejskiej, red. T. Linkner, Pelplin 2002.

 

Mimo dużego zaangażowania społecznego i licznych funkcji publicznych, pełnionych przez prof. J. Borzyszkowskiego jego aktywność naukowa i twórcza nie tylko nie ucierpiała, ale wręcz przeciwnie. – Prof. Borzyszkowski często podkreśla, że doświadczenia związane z aktywnością publiczną są bardzo przydatne w wyjaśnianiu i opisywaniu procesów  historycznych. Można z jego ust usłyszeć także stwierdzenie, że praca społeczna była dla niego „drugim uniwersytetem”, dzięki któremu nauczył się rozumieć lepiej historię,
a zwłaszcza region i jego skomplikowane dzieje. 

Za pracę naukową i społeczną prof. J. Borzyszkowski został wyróżniony
m.in. nagrodami Rektorów i Ministra Edukacji Narodowej, Prezydenta Miasta Gdańska, Medalem Stolema (1976), Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1989), Nagrodą i Medalem im. Z. Glogera (2000), Medalem Pro Meritis przez Instytut Polsko-Skandynawski w Kopenhadze (2004), Medalem Księcia Mestwina (2005). Szczególnie dlań zobowiązujące są – obok członkostwa honorowego Związku Polaków w Niemczech – honorowe obywatelstwa gmin Karsin i Brusy w rodzinnej Ziemi Zaborskiej.

Konwent Honorowego Wyróżnienia przyznał uchwałą z dnia 28 stycznia 2013 roku - Honorowe Wyróżnienie za Zasługi dla Województwa Pomorskiego Panu Profesorowi Józefowi Borzyszkowskiemu. Sejmik Województwa Pomorskiego zatwierdził tę decyzję jednomyślnie na sesji w dniu 25 lutego 2013 r.

Prof. Józef Borzyszkowski – naukowiec, społecznik, propagator pomorskiej samorządności. 

 

NAJNOWSZE ARTYKUŁY
© Copyright 2005 - 2018 Portal Regionalny kaszubi.pl
Wydawnictwo Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego
Projekt graficzny: Iselin
Webmaster: Łukasz Makurat
Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług i zgodnie z Polityką Prywatności. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce. Kliknij na to powiadomienie, aby je zamknąć.